
- Έλα πάρε κόσμε! Διαλιέχτε!
ΔΕΗ και μαϊδανοί...
Όποιος κάνει ο ίδιος τα ψώνια του, τουτέστιν όποιος δεν έχει την πολυτέλεια υπηρετικού προσωπικού, γνωρίζει πόσο... ευαίσθητες είναι οι τιμές των προϊόντων της λαϊκής στις διακυμάνεις των τιμών του πετρελαίου. Θα 'λεγε κανείς ότι οι πωλητές δεν φτιάχνουν καρτελάκια με τιμές αν δεν μάθουν πρώτα πόσο κυμαίνεται το... βαρέλι brend στις διεθνείς αγορές. (Η τάση υπερτίμησης - σπέκουλας - σ' αυτή την εξάρτηση είναι οφθαλμοφανής, αφού τα μεταφορικά έξοδα είναι μέρος, μόνον, του συνολικού κόστους παραγωγής και διακίνησης τέτοιων προϊόντων: με 100€ καύσιμα μετακινούνται τόνοι εμπορεύματους, από τους οποίους το προσδόκιμο κέρδος είναι πολλές εκατοντάδες ή και χιλιάδες €.)*
Αντιθέτως, η τιμή της κιλοβατώρας της ΔΕΗ πρέπει να περάσει από σαράντα κύματα πριν αναπροσαρμοσθεί,** εν μέσω σημαντικών αυξήσεων των τιμών βασικών πρώτων υλών της παραγωγής της (πετρέλαιο, φυσικό αέριο - με τις τιμές του τελευταίου να είναι σε άμεση εξάρτηση από τις τιμές του πετρελαίου). Σημειωτέον ότι η ΔΕΗ είναι εισηγμένη εταιρεία. Το κράτος εισέπραξε χρήματα από την μετοχοποίησή της και ως αντάλλαγμα θα την παραδώσει, υποτίθεται, κάποια στιγμή στους νόμους της αγοράς.
Μα, θα πείτε, "θέλεις να ανεβούν οι τιμές;" Σαφώς και όχι (αν και η συρρίκνωση των κερδών ή οι ζημίες της ΔΕΗ καλύπτονται ούτως ή άλλως από τον κρατικό προϋπολογισμό, δηλ. πάλι από τον καταναλωτή). Αλλά επιτρέψτε μου να διαπιστώσω ότι στην αγορά ενέργειας όπως και σε πολλές άλλες πτυχές της οικονομίας επικρατεί σήμερα στην Ελλάδα μια ερμαφρόδιτη κατάσταση, όπου κάποιες κινήσεις προς την κατεύθυνση της αποκρατικοποίησης δεν έχουν ολοκληρωθεί (και είναι αβέβαιο το εάν και πότε θα ολοκληρωθούν). Κυρίως δεν εξαλείφθηκαν (1) τα μονοπώλια εκείνα που ακυρώνουν στην πράξη την λειτουργία του ανταγωνισμού (2) ο στρεβλωτικός έλεγχος του κράτους επί της λειτουργίας των εταιρειών (πχ. επί των διορισμών προσωπικού) (3) η προνομιακή - λόγω "κεκτημένων" - μεταχείριση των εργαζομένων τους εν σχέσει με αυτούς του ιδιωτικού τομέα.
"Επιχειρήσεις κοινής ωφελείας" όπως η ΔΕΗ θα έπρεπε: Ή να παραμείνουν κρατικές (αν και μάλλον είναι λίγο αργά πια), με διασφάλιση επιπέδων κερδών ικανών να ανατροφοδοτήσουν επενδύσεις και παράλληλη αποδόμηση του εργασιακού παραδείσου που τις μετέτρεπε σε τσιφλίκι της εκάστοτε κυβερνώσας παράταξης. ...Ή να οδεύσουν προς πλήρη ιδιωτικοποίηση, με το να τεθούν χωρίς εξαιρέσεις υπό τους νόμους της αγοράς και να εξασφαλισθεί η επαρκής δραστηριοποίηση εναλλακτικών ιδιωτών ανταγωνιστών, ώστε να μην είναι έρμαιο ο καταναλωτής ενός και μοναδικού ιδιωτικοποιημένου μονοπωλίου.
Δεν είμαι βέβαιος ότι σε αγορές σαν την Ελλάδα ιδιωτικοποίηση και ανταγωνισμός μεταξύ παρόχων τέτοιων κοινωφελών υπηρεσιών μπορούν να λειτουργήσουν: όσο μικρότερη η αγορά, τόσο λιγότερο το ενδιαφέρον δυνητικών ανταγωνιστών. Έχουμε, επιπλέον, χάσει πολύ χρόνο, όταν επιμέναμε στα μονοπώλια, εν όσω σε άλλες χώρες η ιδιωτικοποίηση προχωρούσε. Η μετάβαση είναι σαφώς δυσχερής και απαιτεί χρόνο. Αλλά αφού έχει αποφασιστεί, όσο παρατείνεται, τόσο το χειρότερο νομίζω για τον καταναλωτή.
* Δεν είμαι άνθρωπος του εμπορίου, αλλά έχω την αίσθηση ότι η ίδια τάση διογκώσεως της επιβάρυνσης από τις αυξήσεις του πετρελαίου υπάρχει στα περισσότερα προϊόντα διατροφής, που μοιάζουν έτσι να παρασκευάζονται από... πετρέλαιο!
** ...για να θυμηθούμε τον όρο που προτιμούσε το επιτελείο του μακαρίτη του Ανδρέα για τις αυξήσεις, ώστε να τις αποδαιμονοποιεί.