
Το ακούμε συχνά τις τελευταίες μέρες:
"Χρειάζονται συντονισμένες κινήσεις για να μην περάσει η κρίση στην πραγματική οικονομία!".
Δημιουργείται έτσι εσκεμμένα η εντύπωση ότι η παρούσα χρηματοπιστωτική κρίση είναι ένα σενάριο που παίζεται από traders σε εξομοιωτές, στις αίθουσες των χρηματιστηρίων όλου του κόσμου. Επιχειρείται δηλ. να καλλιεργηθεί το κλίμα ότι όλα έχουν καλώς και ότι σύντομα θα πρέπει να επιστρέψει ο κόσμος στον τρόπο χρήσεως του χρήματος που ήξερε μέχρι σήμερα, ή ορθότερα που γνώρισε και αγάπησε τα τελευταία χρόνια:
"Αγοράζω, καταναλίσκω, διασκεδάζω με δανεικά, χρεώνω την παρούσα και την επόμενη γενιά με δυσβάστακτα βάρη και είμαι ωραίος!" Μόνον που η πραγματικότητα, τουλάχιστον για την χώρα μας, είναι διαφορετική. Χρήματα ελλήνων καταθετών και εισαγόμενο (δανεισμένο) χρήμα διοχετεύθηκαν ανεξέλεγκτα από το ελληνικό χρηματοπιστωτικό σύστημα στην στεγαστική και την καταναλωτική πίστη προκαλώντας κατασκευαστικό παροξυσμό στην κατοικία και οργιώδη υπερκατανάλωση. Η εκ της ευκολίας του δανεισμού υπερτιμητική πίεση στην αξία των ακινήτων οδήγησε τις τιμές σε δυσθεώρατα ύψη και αύξησε περαιτέρω τον δανεισμό όσων ήθελαν να αποκτήσουν πρώτη κατοικία, αλλά και όσων παρασύρθηκαν από το πνεύμα των καιρών και θέλησαν με μικρά εισοδήματα να στηρίξουν μία
"βελτίωση της ποιότητας ζωής", αλλάζοντας κατοικία (εμβαδόν διαμερίσματος, ηλικία κτίσματος ή περιοχή).

Τα στρατοσφαιρικά υπερκέρδη των κατασκευαστών που εμπλέκονται στο κύκλωμα της κατοικίας συμπεραίνονται και από το γεγονός ότι μεσούσης της κρίσεως δεν έχει ακόμη προκληθεί σημαντική μείωση των τιμών διάθεσης των διαμερισμάτων νεόκτιστων πολυκατοικιών: μάλλον οι κατασκευαστές έχουν φτιάξει γερό "κομπόδεμα" και έχουν το περιθώριο να περιμένουν μερικά χρόνια με αδιάθετα διαμερίσματα,
"μέχρι να φτιάξουν τα πράγματα". Είναι άλλωστε γνωστό ότι πουλώντας στις παρούσες τιμές 3-4 διαμερίσματα σε μία πολυκατοικία 12 διαμερισμάτων έχουν μάλλον βγει ήδη τα έξοδα. Άντε να έχεις δώσει και 2 διαμερίσματα αντιπαροχή. Τα υπόλοιπα θα πωληθούν για να καταγράψουν καθαρά κέρδη...

Τα χειρότερα όμως εν Ελλάδι συνέβησαν στην κατανάλωση: Εδώ το ελληνικό και ξένο δανεισμένο ρευστό εξατμίσθηκε είτε σε αγορές προϊόντων που συνηθέστατα δεν παράγονται στην Ελλάδα είτε σε αγορές υπηρεσιών ως επί το πλείστον διασκέδασης και ευζωΐας. Η εικόνα που για καιρό αντίκρυζα σε κάδους απορριμάτων λαϊκών συνοικιών, με στοίβες χαρτόκουτα από συσκευασίες τηλεοράσεων LCD/Plasma (ακόμα και στην αρχική περίοδο προώθησής τους, όταν οι τιμές ήταν παραπάνω από αλμυρές) θα με στοιχειώνει για καιρό. Αλλά και τι να πει κανείς για τα ποσά που ξοδεύτηκαν - από έχοντες και μη - σε διασκέδαση και διακοπές; Τα απαραίτητα κατ' έτος καλοκαιρινά "περάσματα" (ακόμη και της ...χωλής Μαρίας, δυνάμει των... διακοποδανείων) από την "ένδοξη" Μύκονο και άλλους "in" τουριστικούς προορισμούς είναι επίσης μέτρο της εκτροπής.

Εν τέλει, αυτός ο τρόπος ζωής από εξαίρεση και απαξία έγινε κανόνας και αξία και οι ανθιστάμενοι ή προειδοποιούντες κατέστησαν βαθμηδόν γραφικοί και σταδιακά σιώπησαν. Και τώρα η "ψυχολογία της αρκούδας" κυριάρχησε σε όλα τα χρηματιστήρια και όπως είναι φυσικό και στο ελληνικό. Μιας αρκούδας που αγωνίζεται να αναπνεύσει πνιγμένη από τις φούσκες που σπάζουν διαρκώς γύρω της.

Ευθύνη (μείζονα) για την κατάσταση έχουν βεβαίως οι κυβερνήσεις που δεν τόλμησαν να αντιστρατευθούν το κυρίαρχο ιδεολόγημα της ευζωΐας με δανεικά, από φόβο μην χαλάσουν το κέφι των εν δυνάμει ψηφοφόρων τους*. Ομοίως τα στελέχη εκείνα των τραπεζών που δεν προέβλεψαν (ή δεν "ήθελαν" να δουν, μεθυσμένοι από το κυνήγι των μεγεθών, των πριμς και των μπόνους) αυτό που σε πολλούς έμοιαζε προφανές. Αλλά, τέλος, ευθύνη έχουν και οι δανειολήπτες, αυτοί που σήμερα ασμένως συγκαταλέγονται στα θύματα της κρίσης, ενώ υπήρξαν ουσιώδης και αποφασιστικός κρίκος στην γένεσή της. Και αν η διαφήμιση και η προπαγάνδα τους παραπλάνησε, αν η αποσαθρωμένη παιδεία δεν τους θωράκισε με άλλα πρότυπα ζωής, δεν μπορώ εν τούτοις προσωπικά να τους αθωώσω. Ο άνθρωπος δεν είναι ασπόνδυλο ον και επ' ουδενί λόγω μπορεί να λογίζεται ως τέτοιο.
............................................................................
* Προσωπικά, σε καιρούς που έμοιαζαν ανέφελοι, δεν άκουσα ούτε λέξη από πολιτικό - ανεξαρτήτως κομματικής στέγης - για περιστολή της κατανάλωσης και της εν γένει εισαγόμενης και υποστηριζόμενης με δανεικά ευζωίας (εξαίρεση ίσως ο διαρκώς υβριζόμενος και χλευαζόμενος Μάνος). Ακόμη και τώρα, όσοι θα ήθελαν να κάνουν λόγο έστω και την ύστατη ώρα για χαλιναγώγηση της κατανάλωσης, αποφεύγουν να το πράξουν, έντρομοι από τις κραυγές των τηλεοπτικών περσόνων που θα ξιφουλκήσουν για το... παντεσπάνι του λαού. Άλλωστε, όποιος σκιαγραφούσε την πραγματικότητα στους αφιονισμένους από την οργιώδη υπεκρατανάλωση υπερδανεισμένους Έλληνες, εισέπραττε την ρετσινιά του φορέα... "αρνητικής ενέργειας". Άλλη μία καταχρηστική και παιδαριωδώς απλουστευτική χρήση ενός θεμελιώδους μεγέθους της Φυσικής για την περιγραφή μίας ψυχικής διάθεσης. Και συνάμα, άλλη μία νηπιώδης άρνηση της πραγματικότητας από τους αποχαυνωμένους της δανεισμένης και με ημερομηνία λήξεως ευδαιμονίας...